Salgın Sebebiyle İptal Edilen Düğün ve Nişan Organizasyonları İçin Yapılan Ödemeler İade Alınabilir Mi?


31.12.2019 tarihinde Wuhan’da ortaya çıkan ve tüm dünyada ciddi etkileri görülen Covid-19’un pandemi(salgın) olduğu 11.03.2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından açıklanmıştır. Pandemi sebebiyle tüm dünya da olduğu gibi Türkiye’de de ekonomik ve sosyal hayat yavaşlamış; turizm, kültür-sanat, eğlence ve ulaşım başta olmak üzere birçok sektörde faaliyetler durma noktasına gelmiştir. Tüm bu süreçte faaliyetleri duran mekanlardan birisi de nişan ve düğün salonları olmuştur. Zira İçişleri Bakanlığı’nca yayımlanan genelge ile de içerisinde nişan ve düğün salonlarının da yer aldığı umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin 16.03.2020 tarihi itibariyle geçici olarak kapatılmasına karar verilmiştir.

Ülkemizde özellikle bahar ve yaz ayları için düğün ve nişan organizasyonlarının planlandığı ve salon işletmecileri ile çok önceki tarihlerde sözleşme yapıldığı vakıadır. Ancak salgın sürecinde salonların kapatılmış olması ve sosyal hareketliliğin minimalize edilmiş olması sebebiyle organizasyonlar yapılamamakta ve sözleşmelerin akıbetinin ne olacağı, ödenen semenlerin iade alınıp alınamayacağı tartışma konusu olmaktadır.

Salgın hastalıklar çeşitli Yargıtay kararlarında mücbir sebep olarak kabul edilmekte, mücbir sebep ise “bir sorumluluğun yerine getirilmesini veya bir hakkın veya hukuksal imkanın veya kanuni bir avantajın kullanılmasını veya talep edilmesini, kısmen veya tamamen, geçici veya daimi surette engelleyen, bu niteliği dolayısıyla sorumluluğu kaldıran veya yerine getirilmesini, süresini ve vadesini geciktiren veya sorumluluğun niteliğini değiştiren, bir hakkın veya hukuksal imkanın veya kanuni bir avantajın kullanılmasına ilişkin sürelerin yeniden tanınmasını, sürelerin uzatılmasını veya eski hale iade edilmesini gerekli ve zorunlu kılan, kişinin önceden beklemediği, öngöremeyeceği ve tahmin edemeyeceği, beklese ve tahmin etse bile, kişilerin alabilecekleri her türlü tedbirlere rağmen meydana gelmesini engelleyemeyeceği, kişilerin tedbir alma ve ihmalde bulunmama yükümlülüklerini aşan nitelikte ve ağırlıkta olan, dıştan gelen, olağan üstü, olağan dışı ve mutad ve devamlı olanın dışında gerçekleşen nitelikte bir olay, olgu veya durum” olarak tanımlanmaktadır.(Yargıtay 11. HD. 2014/13893 E. 2014/19777 K. 15.12.2014)

Düğün ve nişan salonlarının salgın sebebiyle idari karar ile kapatılmış olması mücbir sebep olarak nitelenebilirse de genel hükümlere gidilmeden öncelikle taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesi ve mücbir sebep hükmünün bulunup bulunmadığına bakılması gerekmektedir. Sözleşmede düzenleme bulunmuyor ise TBK m.136 hükmü uyarınca değerlendirme yapılarak mücbir sebep sonucu kalıcı ifa imkansızlığı oluştuğu ve borcun sona erdiği kabul edilebilecektir. Her ne kadar uygulamada salon işletmecilerinin organizasyonun tarihinde değişiklik yapılmasını aksi takdirde kaparo bedellerinin iade edilmeyeceği yahut peşin ödemelerde üçte bir kesinti yapacakları şeklinde dayatmalarda bulunduğu görülmekte ise de açıklandığı üzere mücbir sebep sonucu borç sona ermektedir ve bedelin tamamının iade alınması mümkün olmaktadır.

Açıklandığı üzere mücbir sebep sonucu edimin ifası imkansızlaşmakta ve borç sona ermekteyse de borçlu, salon işletmecisi alacaklıya gecikmeksizin bildirim(ihbar) yapmalı ve alacaklının uğrayacağı zararın artmaması için gerekli tedbirleri almalıdır. Yüklenilen edimlerin çeşitlendiği sözleşmelerde ise sözleşme özelinde değerlendirme yapılması gerekmektedir. Somut sözleşmelere ilişkin hukuki destek alarak değerlendirme yapılması ve eylemde bulunulması doğru olacaktır.

Av.Hatice Kübra Polat